Menu

Antwerpse lijsttrekkers nemen het voor het eerst tegen elkaar op… zónder Bart De Wever

08 okt Antwerpse lijsttrekkers nemen het voor het eerst tegen elkaar op… zónder Bart De Wever

Het eerste lijsttrekkersdebat van de Koekenstad en Bart De Wever (N-VA) stuurt al meteen zijn kat. Niet in de vorm van Els van Doesburg maar wel Koen Kennis, die alles van zich laat afglijden in het cultureel hol van de leeuw dat de Bourlaschouwburg heet. Een eerste rapport van nieuwkomers als Pieter De Cock (cd&v) en Bogdan Vanden Berghe (Groen) die hun rug rechten tegen oude getrouwen als Filip Dewinter (Vlaams Belang), Kathleen Van Brempt (Vooruit), Jos D’Haese (PVDA) en Willem-Frederik Schiltz (Open Vld).
Het debat ‘Ruimte voor A’ in de Bourlaschouwburg werd dinsdagavond georganiseerd door Toneelhuis zelf en Antwerp Research Institute for the Arts (ARIA) van Universiteit Antwerpen. Het algemeen thema was welke plek sport, religie, cultuur, verenigingsleven en sociaal werk in de stad hebben of moeten krijgen, zowel fysiek als mentaal. Na korte uiteenzettingen van professionals uit het veld gaf moderator en politicoloog Dave Sinardet (VUB) het woord aan de lijsttrekkers van de zeven partijen die momenteel in de gemeenteraad zetelen. Schepen Erica Caluwaerts is daar met haar nieuwe partij Onafhankelijke Liberalen Antwerpen (OL-A) niet bij, aangezien ze er zetelt als onafhankelijke. Een overzicht van hoe iedereen het ervan af brengt.
Koen Kennis (N-VA)
Bart De Wever is de enige lijsttrekker die verstek geeft. Moderator Sinardet grapt dat De Wever het wellicht niet opportuun vindt om in een schouwburg vol “culturo’s en linkie-winkies” een debat te komen voeren, omdat die mensen toch nooit voor hem gaan stemmen. Kennis reageert daarop dat hij zelf ook niet gekomen zou zijn, mocht dat de reden zijn. Volgens de eerste schepen heeft De Wever het momenteel te druk in Brussel. De burgemeester liet ons eerder al weten dit debat er écht niet meer te kunnen bijnemen, maar dat er wel vele andere debatten op komst zijn mét de eerste burger van de stad. De Wever stuurt dus de ervaren Kennis en niet Els van Doesburg, nummer twee op de lijst. Dan toch Kennis als waarnemend burgemeester straks?
Want debat voeren kan de man wel. In zijn gekende stijl, op zijn gemak, rust uitstralend, soms lichtelijk gepikeerd zonder zich te laten gaan. En vooral terwijl hij alle kritiek over zich heen laat glijden. Want die krijgt de man wel. Hij vertegenwoordigt dan ook in zijn eentje het stadsbestuur en krijgt ook alle publieksvragen op zich afgevuurd. Kathleen Van Brempt, die coalitiepartner Vooruit representeert, profileert zich net zoals Patrick Janssens namelijk eerder als oppositie en Willem-Frederik Schiltz zit met zijn Open Vld al niet meer in de meerderheid sinds oktober.
Kennis pareert de kritiek vaardig en laat ook zijn dossierkennis blijken, ook over zaken waarvoor hij zelf niet bevoegd is. Wanneer het over het al dan niet afschaffen van GAS-boetes gaat en Pieter De Cock (cd&v) aan de schepen vraagt wat de definitie van ‘overlast’ nu precies is – “ik vind skatende jongeren geen overlast” – kaatst Kennis de bal terug met de vraag wat de definitie van ‘respect’ precies is. Het levert hem zowaar een applaus op van het legertje Vlaams Belang-aanhangers met Anke Van dermeersch op kop dat naar Bourla is afgezakt.
Een debat in de Bourla kan moeilijk níet over de problemen in de cultuursector van de afgelopen jaren gaan. Kennis probeert zowat de hele zaal behalve Filip Dewinter (Vlaams Belang) – die moedigt het net aan – ervan te overtuigen dat N-VA geen censuurbeleid voert. Kennis hamert er wel op dat alle kunst die in naam van de stad gecreëerd wordt – zoals het gecensureerde gedicht van Ruth Lasters – “politiek neutraal” moet zijn. Op de vraag van Jos D’Haese (PVDA) welke passage in het gedicht Kennis dan politiek incorrect vindt, kan de schepen niet antwoorden. Klein slippertje.
In thema van de avond vraagt Sinardet aan elke lijsttrekker wat zijn favoriete (semi-)publieke plaats is in Antwerpen. Voor Kennis is dat de Handelsbeurs, die hem eraan doet herinneren hoe de stad groot is geworden door handel. Voor D’Haese is die keuze heel tekenend voor het beleid van N-VA. “Prachtig gerestaureerd, om nadien volledig gecommercialiseerd te worden, in plaats van aan de Antwerpenaar te geven.”
Bogdan Vanden Berghe (Groen)
De Groen-lijsttrekker kiest De Roma als favoriete plek, achter zijn hoek in Borgerhout. “Een mooi voorbeeld van hoe buurtbewoners zich zorgen maakten over de verkommerde staat van niet enkel het oud cinemagebouw, maar de hele buurt. Ze hebben de handen zélf uit de mouwen gestoken om er de schoonste concertzaal van ‘t stad van te maken. Heel de wijk heeft mee kunnen profiteren van de opwaardering van De Roma.”
Publieke en open ruimte is hét stokpaardje van Groen en Vanden Berghe voelt zich zichtbaar als een vis in het water. Hij kan simpelweg de belangrijkste speerpunten van zijn partij afratelen met Kennis als enige mikpunt, die zoals gezegd wel kan pareren. Vanden Berghe maakt zich populair in de zaal door te focussen op symbooldossiers als Spoor Oost, Kaaitunnel, Moorkensplein, Spoorpark Zurenborg, Ercola en uiteraard Botanic Sanctuary. “Al die ruimtes moeten voor de burger opengesteld worden en niet voor de projectontwikkelaar met de dikste portefeuille.”
Waar Vanden Berghe aanvankelijk erg aanwezig is in het debat, verdwijnt hij doorheen de avond meer op de achtergrond. Aan het sporadisch gekibbel tussen Kennis, Dewinter en D’Haese doet hij niet mee. In de discussie over waarom burgers GAS-boetes krijgen voor vreedzaam protest, scoort hij nog een laatste keer. “Voor protest zou geen toestemming gevraagd moeten worden, het moet enkel gemeld worden. Een protest in overleg met de overheid, dat is per definitie toch geen protest?”
Uitschuiven doet Vanden Berghe nooit, maar hij hoeft zich dan ook nooit te verdedigen in het debat en kan als grootste oppositieleider enkel in de aanval gaan, wat hij altijd op een respectvolle manier doet.
Kathleen Van Brempt (Vooruit)
Van Brempt wordt quasi bij elk onderwerp door moderator Sinardet in het hoekje geduwd dat ze kritiek geeft op het beleid terwijl haar partij eraan deelneemt. “Ik ben erg trots op wat onze schepenen hebben bereikt deze legislatuur, maar we zijn wél een junior partner in dit bestuur”, is een statement dat maar koeltjes onthaald wordt door het publiek.
Inhoudelijk klinkt Van Brempt dan ook zoals Patrick Janssens vorige week, met veel kritiek op het beleid en alsof Vooruit al zes jaar op de oppositiebanken zit. Ze is het dikwijls eens met de linkse oppositie en belooft aan het publiek dat ze locaties zoals Stadsschouwburg, Tutti Fratelli en Maagdenhuis – drie bedreigde, culturele huizen – op dezelfde plek wil houden, mét dezelfde invulling. Over de schepen van Cultuur zegt ze dat daar beter iemand zit met kennis van zaken, een rechtstreekse sneer richting haar coalitepartner, schepen Nabilla Ait Daoud (N-VA). Ze heeft zelfs twee voorstellen voor een nieuwe cultuurschepen: Lien Van de Kelder of Tatjana Scheck. “Dus dat is al beslist?”, suggereert Dewinter een voorakkoord met ingevulde postjes tussen N-VA en Vooruit. “Er is nog niks beslist”, klinkt het antwoord niet super overtuigend.
Als je de zeven lijsttrekkers voor de eerste keer op een rij ziet zitten, valt het meteen op dat Van Brempt de enige vrouw is en dat er sowieso weinig diversiteit op het podium te vinden is. D’Haese en De Cock trekken de gemiddelde leeftijd nog wel omlaag, maar een afspiegeling van de stad kan je dit bezwaarlijk noemen.
Van Brempt ontpopt zich dan ook als ‘moeder’ van het debat en voert discussie met zachte hand. Een beetje wollig zelfs, wanneer ze het Groen Kwartier tot favoriete locatie benoemt omdat je daar onder andere kan picknicken op een dekentje tussen alle gemeenschappen van de stad en ze ondanks alle kritiek beklemtoont hoeveel dingen er zijn om trots op te zijn in Antwerpen. Ook wil ze de stem van de rede zijn door nuance en context te brengen bij elk onderwerp en heeft ze naar eigen zeggen last van de “mannelijke agressie” van haar concullega’s op het podium. Overdreven, want naast een piepklein incidentje tussen Dewinter en De Cock blijft het een hele avond beschaafd.
Filip Dewinter (Vlaams Belang)
Een incidentje dat volgens Dewinter over respect voor ouderen gaat wanneer De Cock de spreektijd van Kennis welletjes vindt en vraagt aan Sinardet of hij geen “keukenwekker van de bomma” heeft om te timen. Een voorbereid mopje dat bij Dewinter in het verkeerde keelgat schiet. Hij spreekt over jeugd die oude mensen beledigt en verheft zijn stem nogal onnodig voor zo’n onschuldig mopje. “Het zijn nochtans de woorden van jouw voorzitter”, verwijst De Cock naar Tom Van Grieken in het VTM-programma Het Conclaaf. “Ja, het is goed, jongen”, zegt Dewinter nogal denigrerend, beseffend dat hij net iets te ver ging.
Zijn inhoudelijk discours gaat steeds naar hetzelfde: een migratiestop. Of het nu over sport en religie of kunst en cultuur gaat of het debat over GAS-boetes. De oplossing is duidelijk voor Dewinter. Nog meer dan Kennis bevindt hij zich in het links hol van de leeuw – ondanks luid applaudiserend rijtje in het midden van de zaal – en wordt hij dikwijls op ironisch gezucht onthaald. Dewinters eerste tussenkomst is nog geen vijf minuten bezig wanneer hij de woorden “we moeten stoppen met de import van…” uitspreekt. Een zin die hij niet kan afmaken door een collectieve ‘aah, het heeft nog lang geduurd’ uit het publiek.
Het is natuurlijk niet zijn eerste rodeo, dus Dewinter laat zich daar niet door van de wijs brengen en bevestigt met zijn retorisch vermogen nog eens waarom hij al dertig jaar in de gemeenteraad zetelt. Ook met de nodige humor, zeker het wedstrijdje tegen Sinardet wie nu de grootste heeft, is vermakelijk. Ook wanneer de meerderheid de eigen cultuurschepen niet verdedigt, wil Dewinter “die eer graag op mij nemen”. “Stadsdichters, Arenbergfoto’s, het benefietevenement in Middelheim, dat waren allemaal goede beslissingen. Degene die betaalt, heeft recht om de inhoud mee te beslissen voor een breed cultuuraanbod dat er niet enkel is voor de progressieve elite.”
Verder verwijt Dewinter onder andere PVDA van ‘Sinterklaaspolitiek’, waarbij er vooral vanalles beloofd wordt. “Jullie willen meer open ruimte, meer groen, meer sportinfrastructuur en meer sociale woningen maar ook minder beton? Hoe in godsnaam ga je dat in je stad inplanten? Sportinfrastructuur en sociale woningen, dat is toch beton?” Qua inhoud krijgt hij echter niemand op het podium mee. “Of het nu rechts of links is, ‘extremisme’ rijmt op ‘simplisme’”, heeft Kennis ook een voorbereid mopje klaar zitten. “Zet die plaat af”, aldus D’Haese.
Dewinters favoriete locatie is ‘t Schoon Verdiep. “De meest symbolische ruimte die aan het volk toebehoort. Helaas is ze dat op dit moment niet. De stad wordt boven de hoofden van de mensen bestuurd, wij willen ‘t Schoon Verdiep teruggeven aan het volk.”
Jos D’Haese (PVDA)
Net zoals Vanden Berghe is D’Haeses favoriete plek in Antwerpen De Roma. “De enige plek waar zowel boksmatchen als klassieke muziek een plaats krijgen.” Maar omdat De Roma al gezegd is, kiest D’Haese voor Park Spoor Noord. “De ideale plek waar sport, ontspanning, cultuur en diversiteit samen komen. Het perfecte voorbeeld van wat Spoor Oost zou kunnen zijn in Borgerhout.”
Met dat onderwerp kan D’Haese heel wat bijval oogsten. Wanneer Kennis zegt dat Spoor Oost geen park kan worden omdat anders de Sinksenfoor niet kan doorgaan, glundert D’Haese. “Dus als de rijke inwoners van het Zuid de Sinksenfoor wegwillen, kan er wel perfect een park in de plaats komen?”, verwijst hij naar het nieuwe Zuidpark, wat hij voor alle duidelijkheid wel een geslaagd project vindt. “Maar de dichtst bevolkste regio van heel Antwerpen, met dus de minste open ruimte, krijgt enkel beton, beton, beton?”
Wanneer iemand uit het publiek vraagt waar er nog extra sportinfrastructuur kan komen zonder veel overlast te veroorzaken, verwijst D’Haese opnieuw naar Spoor Oost. “Daar woont niemand. Pakweg een nieuw cricketveld – want onze internationale toppers moeten daarvoor naar Beveren en zelfs Aalst – maakt overigens minder lawaai dan de Sinksenfoor. En beton? Ja, beton maakt inderdaad geen lawaai.”
Na het een hele avond over vrije meningsuiting en vrije cultuur te hebben, vraagt iemand uit het publiek van de N-VA-achterban wat D’Haese dan vindt van vrije meningsuiting in communistische landen als Rusland en Noord-Korea. “Rusland is uitverkocht aan oligarchen, dus kan je moeilijk communistisch noemen”, reageert D’Haese. “Wat betreft Noord-Korea, daar ben ik voor meer vrije meningsuiting in de kunsten en eigenlijk élke andere sector daar.”
Nog een boeiend duel wanneer D’Haese verkondigt dat N-VA niet om kan met kritiek, dat de partij niet enkel de oppositie maar ook mondige burgers en zelfs coalitieleden de mond snoert. “Alles wat ingaat tegen het N-VA-discours wordt afgeschilderd als ofwel ‘desinformatie’ of wel ‘radicalisering’. Je kan kiezen”, sneert D’Haese. “In het geval van uw partij kies ik voor beiden”, knipoogt Kennis.
Wanneer Sinardet grapt dat oplossingen van PVDA voor het ruimteprobleem in Antwerpen overbodig zijn, omdat de partij toch niet mee zal besturen na 13 oktober, reageert D’Haese dreigend. “Ik zou toch oppassen met zo’n uitspraken.” We zullen zien.
Pieter De Cock (cd&v)
Dit artikel is opgebouwd zoals het podium tijdens het debat. Met de zwaargerichten centraal en de politieke kleintjes in Antwerpen letterlijk aan de zijlijn. In zijn eerste groot lijsttrekkersdebat ooit krijgt Pieter De Cock dan ook zelden het woord. Bij één onderwerp wil Sinardet hem zelfs overslaan, maar dat is buiten De Cock zelf gerekend, die zelf in het belachelijke trekt hoe weinig spreektijd hij krijgt, zónder dat het ongemakkelijk wordt.
Hij staat op zijn strepen en doet het dan ook niet slecht tijdens zijn vuurdoop tegen zwaargewichten als Dewinter en D’Haese. Met de nodige humor ook. Je zou hem een ‘welverdiende acht’ willen geven voor ‘sfeer en gezelligheid’, maar voor een deelname aan ‘Komen Eten’ voor BV’s zal hij in tegenstelling tot zijn gesprekspartners eerst nog wat bekendheid moeten vergaren.
De Cocks favoriete locatie is ook Spoor Noord, hoewel hij er nog aan toevoegt dat dat park vooral de verdienste is van zijn partij. Hij heeft succes in de zaal met het skate-debat. Zo zijn er op de heraangelegde kaaien zogenoemde ‘skate-stoppers’ geplaatst zodat skaters niet meer voor lawaaihinder zorgen op de trappen en zitmeubels. Kennis benadrukt wel dat er in de plaats een nieuw skatepark is gekomen op diezelfde kaaien. “Een afgelijnd park, skaters mogen te voet daarheen wandelen om dáár pas te mogen skaten, dat is het probleem net”, scoort De Cock. Verder weet hij het debat terug on topic te krijgen. “Antwoord op de vragen in de plaats van telkens in een ideologische en dogmatische discussie te vervallen.”
Willem-Frederik Schiltz (Open Vld)
Schiltz wordt op het podium aan de kant van de meerderheid geplaatst naast N-VA en Vooruit. Ongemakkelijk, wetende dat Open Vld al bijna een jaar in de oppositie zit na de coup van schepen Erica Caluwaerts. Schiltz schuift bij wijze van grap zijn stoel dan ook enkele plaatsen weg van Van Brempt en Kennis bij de start van het debat. De gezonde dosis zelfspot komt nog een paar keer naar boven bij Schiltz doorheen de avond. Zijn favoriete locatie is trouwens het Bosuilstadion. “Waar alle lagen van de samenleving bij elkaar komen om ongebreideld te juichen.”
Het voormalig Vlaams parlementslid is duidelijk ook niet aan zijn proefstuk toe en weet een paar keer te scoren. Wanneer Kennis stadsontwikkeling verdedigt met regels als de Bouwcode en ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP’s) pareert Schiltz. “Jullie rammen elk nieuw bouwproject door de strot van de buurtbewoners zonder hen te raadplegen. Natúúrlijk volgt er elke keer opnieuw protest. Bovendien hangt er een vette disclaimer aan die Bouwcode. Dat de stad zelf er naar wens van mag afwijken.”
En dan moet het grootste applaus van de avond nog volgen tijdens de discussie over cultuur en censuur. “Ook gesubsidieerde kunstenaars moeten autonomie en vertrouwen krijgen. Dat kan je toch verwachten in een democratie? Kunst in naam van de stad moet neutraal zijn?”, richt hij zijn pijlen naar Kennis. “Ik vraag mij af welke artiest er in staat is ‘neutrale’ kunst te maken”, vraagt hij richting het publiek. En plots lijkt Bourla even Bosuil te zijn.

Foto & Artikel: Sander Bral